Geef de bodem een stem: ‘zet landdegradatie op 0’

De TerrAgenda 2020-2030 introduceert een integrale benadering voor bodem, grondwater en ondergrond. Dat is de sleutel naar het inpassen van functies die voortkomen uit maatschappelijke opgaven, zoals energietransitie, klimaatadaptatie, in-/uitbreiding van bebouwd gebied en landbouw.

Het is ook de sleutel naar het tegengaan van nieuwe schades aan de bodem en waar nodig werken aan bodemherstel. Zo geven we invulling aan de Sustainable Development Goals, zowel SDG15 (van bodemdegradatie naar ecosysteemherstel) als aan circa 10 SDGs die afhankelijk zijn van een vitale bodem. Deze oproep doen we graag: op weg naar vitale bodems en toekomstbestendig bodem- en landgebruik in 2030.

Deze oproep is van toepassing op alle bodems. De bodem onder de stad, onder een bedrijfsgebouw, landbouw- en natuurbodems, ondiepe en diepe bodems.

Dit is het moment!

De bodem is essentieel voor onze welvaart en welzijn. Het huidige gebruik van bodem en land staat sterk onder druk. Voorbeelden hiervan zijn bodemdaling, verdroging, teruggang in biodiversiteit, te veel aan stikstof of vervuiling door nieuwe stoffen (zoals PFAS). Een TerrAgenda is niet alleen nodig vanuit de internationale ontwikkelingen en afspraken die gaan over het bereiken van vitale bodems. Het gaat ook over de aansluiting binnen Nederland, zoals NOVI, bodemvisie LNV, Klimaatakkoord en de Rijksstructuurvisie Ondergrond. Bodem en landgebruik staat daarmee op de agenda, zowel in de media, de politiek, nationale planbureaus als in de praktijk van gebieden in Nederland.

We hebben drie keer Nederland nodig voor onze opgaven

Bodem en ondergrond worden geclaimd door de transities naar een duurzame voedselproductie en energievoorziening, een circulaire economie, een gezonde leefomgeving en een robuuste bodem die de klimaatverandering opvangt. Berekeningen laten zien dat alle ruimteclaims van maatschappelijke opgaven gezamenlijk drie keer de oppervlakte van Nederland nodig hebben.

Dat past niet. Slim combineren en keuzes maken in gebruik is nodig. De urgentie is er dan ook om nu acties te ondernemen om een goede verdeling van land en bodemveilig te stellen voor het welzijn van de samenleving en een gezonde economie. De TerrAgenda gaat dan ook niet alleen over het stellen van beleidsdoelen en het samenbrengen van partijen, maar over het organiseren van actiesom te komen tot een balans in het benutten en beschermen van bodem en land via een intelligente economie waarin sociaal, financieel en natuurlijk kapitaal elkaar versterken en niet uitputten.

TerrAgenda 2020-2030, speerpunten

  1. ‘Landdegradatie op nul’ [1] : een toekomstbestendig landgebruik is alleen mogelijk als landdegradatie een halt wordt toegeroepen zowel nationaal als regionaal.
  2. Zichtbaar maken van de impact van ons handelen op bodem- en landgebruik door een regionaal functionerende instantie: zet landdegradatie op nul.
  3. Concrete acties te formuleren voor de verschillende verantwoordelijken voor de bodembescherming.

Aan de slag:

  • Actuele vraagstukken te benaderen vanuit de gedachte van toekomstbestendig land- en bodemgebruik op verschillende schaalniveaus. De bodemambassadeurs doen dat in dialoog met een grote diversiteit aan partijen. De vraagstukken op de agenda zijn: koolstof­vastlegging, bodemdaling, stikstof, verdroging en zeer zorgwekkende stoffen (o.a. PFAS).
  • Het ondersteunen toekomstbestendig land- en bodemgebruik met voorstellen voor wetgeving, wetenschap, governance en ondersteunende instrumenten.
  • Het werken en experimenteren met toekomstbestendig land- en bodemgebruik in specifieke gebiedstypen. Op de agenda staan stad, landbouw, bedrijven, natte bodems en natuurgebieden.
  • Het gaan plannen én projecten doorrekenen op bodemimpact, door een regionaal gezaghebbende instantie.

Doet u ook mee?

Wilt u meedoen, stuur dan een mail aan onderstaande contactpersonen. Graag horen we wat uw bijdrage of vraag is.

Contactpersonen:
Margot De Cleen, initiatief Bewust Bodemgebruik
Marco Vergeer, initiatief Bewust Bodemgebruik

[1] Landdegradatie is een verzamelnaam voor alle schades die aan de bodem worden aangebracht door menselijk handelen of door autonome ontwikkelingen, zoals verontreiniging, verdichting, verzilting, vermesting, biodiversiteitsverlies of bodemdaling.

 


Meer over TerrAgenda 2012 en 2015

De Youth Food Movement academie (YFMa) heeft voor het Initiatief Bewust Bodemgebruik de relatie bodem – mens letterlijk in beeld gebracht, in 2015.  Foto’s  door: Nichon Glerum

Wat wij nog meer doen

overzicht →